De Consumentenbond onderzoekt regelmatig aanbiedingen in allerlei branches en controleert of die zich houden aan de wetten en regels. Zo startte de organisatie, die opkomt voor Nederlandse consumenten, eind juni een massaclaim tegen Booking.com vanwege vermeende nepkortingen en verzonnen schaarste.
Ook de fietsenbranche ontkwam eerder dit jaar niet aan de kritische blik van de belangenclub. Eind april concludeerde de Consumentenbond op basis van onderzoek dat "vooral grote fietsenwinkels en winkels met een webshop" zich schuldig maakten aan "oneerlijke verkooppraktijken". Woordvoerder Joyce Donat legt uit waarom ook de tweewielerbranche onder het vergrootglas ligt: "We zien dat in het voorjaar online fietsverkopers nogal stunten. Of in ieder geval lijken te stunten. We wilden controleren of al die 'lenteaanbiedingen' wel klopten." Daarom onderzochten ze in het voorjaar, terwijl het stikte van de lentedeals, de tweewielerbranche.
De onderzoekers bekeken dertig grote en kleine fietsverkopers. Conclusie: de helft van de onderzochte aanbieders zou misleidende verkooptrucs hanteren. Maar wat zijn nepaanbiedingen precies en wat zijn veel voorkomende fouten?
Gerommel met van-prijs
Meestal gaat het om kortingen die niet kloppen. Het vaakst gaat het fout bij het verhogen van de van-prijs, de originele prijs die gold vlak vóór de kortingsactie. Door de prijs eerst te verhogen, lijkt de nieuwe voor-prijs (de actuele prijs na de korting) veel lager. En zo lijkt de korting dus hoger. Donat: "Als een winkel een 'van-prijs' noemt, moet dit de laagste prijs zijn die de winkel de afgelopen dertig dagen heeft gebruikt. De prijs korte tijd verhogen, daarna verlagen en dan als aanbieding presenteren, mag dus niet. Winkeliers proberen dat nog weleens te omzeilen door te adverteren met kortingen op adviesprijzen die vrijwel nooit gerekend worden. Maar ook dat mag niet zomaar."
Om nepaanbiedingen te voorkomen is het cruciaal om transparant te zijn over waar je de voor-prijs mee vergelijkt. De toezichthouder op dit gebied, Autoriteit Consument & Markt (ACM), schrijft: "De ondernemer kan in zijn aankondiging de adviesprijs vermelden, maar hierdoor mag de consument niet worden misleid. Om dit te voorkomen moet de ondernemer duidelijk maken wat deze prijs inhoudt en de suggestie van een korting vermijden. Dat kan de ondernemer doen door geen streep te zetten door de adviesprijs – als hij die nooit heeft gerekend - en hierbij geen kortingspercentage te vermelden."
De Consumentenbond wijst winkels op de volgende aandachtspunten als ze kortingsacties opzetten:
- Noem geen kortingsbedrag ten opzichte van de adviesprijs;
- Noem ook geen kortingspercentage ten opzichte van de adviesprijs;
- Streep de adviesprijs of een prijsvergelijking die daarop lijkt niet door. Daarmee wek je de indruk dat dit de geldende verkoopprijs was.
Ook mag je geen korting suggereren op een prijs elders. "Je mag wel zeggen 'daar kost-ie dit, bij mij kost- ie dat.'", zegt Donat. "Zolang je maar géén korting suggereert. Geef je een korting, dan moet die slaan op de prijs die je zelf eerder hebt gehanteerd."
Pas op met OP=OP
Naast het rommelen met adviesprijzen zijn er enkele andere acties waarmee je als retailer moet uitkijken. Zo bleek uit het onderzoek dat onlinefietswinkels onjuiste 'OP=OP'-acties en aftelklokken gebruikten. Dit soort acties zetten consumenten onder druk om snel hun slag te slaan omdat de actie binnenkort afloopt of het product 'bijna uitverkocht' is. In sommige gevallen bleek zo'n OP=OP-actie wel een jaar lang aan een product te hangen.
Voorkom flinke boetes
Nepaanbiedingen zijn niet alleen oneerlijk ten opzichte van consumenten en concurrenten, ze zijn ook strafbaar. Toezichthouder ACM houdt in de gaten of bedrijven zich aan de wetten en regels houden. Ondernemers die in overtreding gaan, kunnen een boete krijgen. De hoogte van de prijsstraf kan verschillen, maar kan oplopen maximaal 900.000 euro per overtreding.
In eerdere gevallen waarbij onlineverkopers zich niet hielden aan de regels, deelde ACM boetes uit van meer dan een ton. In 2024 legde de marktwaakhond bijvoorbeeld boetes op aan vijf bedrijven die producten aanboden "met een korting op een misleidende ‘van-prijs’". Day Traders, het bedrijf achter aanbiedingensite Koopjedeal, moest 163.000 euro betalen, interieurwinkel Leen Bakker 130.000 euro en G-star 110.000 euro.
Kopieer niet zomaar deals
Dus, hoe voorkom je dat je per ongeluk aan nepaanbiedingen doet? Kopieer niet zomaar de deals en acties die je bij concurrenten ziet en zorg dat je de regels goed kent. Alle ondernemers worden geacht de regels te kennen. Op de site van de toezichthouder staat meer uitleg over de regels. Hier vind je bijvoorbeeld de regelgeving voor de 'van-voorprijzen'.
Het is begrijpelijk dat retailers hun klanten aantrekkelijke deals willen aanbieden, maar zij moeten opletten dat ze de wet volgen. Het is namelijk je eigen verantwoordelijkheid om de regels te kennen en te volgen. Ook al leveren deze deals mooie verkoopcijfers op, een hoge boete van duizenden euro's is het niet waard. Donat benadrukt dat met een afsluitende tip voor ondernemers: "Hou je aan de wet- en regelgeving en wees eerlijk over hoe een prijs tot stand komt."
