artikel

Jan Weymans: portret van een markante framebouwer en -restaurateur

Werkplaats 3196

Jan Weymans: portret van een markante framebouwer en -restaurateur

Jan Weymans in het Belgische Mechelen bouwt raceframes en restaureert ze. Vele tientallen per jaar. Jan werkt voor particulieren maar ook tweewielerspecialisten weten hem te vinden. Tweewieler bezocht deze bijzondere Vlaming die in een kleine wereld een groot aanzien geniet.

Als je framebouwer en -restaurateur Jan Weymans (65) opzoekt via Google kom je al snel bij Fietsen Weymans aan de Neerweg in het Belgische Mechelen terecht. Bij de bedrijfsinformatie staat ‘permanent gesloten’. “Maar kom gerust langs en niet aanbellen. Ik laat de poort open en loop maar naar achteren. Daar is het te doen.” Dat klopt. Niks permanent gesloten; eerder altijd aan het werk.

Het artikel gaat verder onder de foto.

Een specialiteit van Jan is het herstellen van beschadigde en gestuikte frames. Voor een paar honderd euro heeft de eigenaar weer een kader dat als nieuw is.

Als 7-jarige al dagelijks in de werkplaats te vinden

De 65-jarige Jan stamt uit een familie van fietsenmakers. “Mijn vader Constant had een zaak in Blaasveld en ik ben daar tussen de kaders opgegroeid. Als 7-jarig mannetje was ik al dagelijks in de werkplaats te vinden. Ik heb ook zelf gekoerst en heb in de jaren 70 en 80 toch nog een paar mooie overwinningen behaald. Op een fiets van mijn vader natuurlijk.”
Jan heeft geen echte opleiding gehad; “ik ben het vak ingerold.” En dat vak oefent hij nu al ruim 45 jaar uit. “Dat was vroeger werken, werken en nog eens werken. Ik weet dat mijn vader destijds maar drie nachten per week sliep. Er werden dertig koerskaders per dag gemaakt. Er was nog geen aluminium of carbon en China was heel ver weg.”

Het artikel gaat verder onder de foto.

Jaarlijks krijgen tientallen oude en beschadigde frames een nieuwe leven bij Jan Weymans.

Frames maken voor groothandels

Er waren in Jans jonge jaren veel groothandels die alles voerden: van frames tot onderdelen en van banden tot zadels. “Naast de gewone fietsen, die we trouwens ook maakten, had elke groothandel wel zijn eigen merk. Wij maakten veel van die frames. Zo had Simons in Bekkevoort Diamant, Rentmeester uit het Zeeuwse Concorde en waren er veel plaatselijke fietsenmakers die frames verkochten. Toen had je ook namen als Groene Leeuw, Jan Janssen en Kessels die stalen kaders brachten. Er waren toen ook veel mannen in de streek die zelf frames maakten natuurlijk. Bijvoorbeeld Vaneenooghe en Martens.”

Gewone buizen voor stadsfietsen kochten we per 500 stuks

Materiaal in die tijd ging per strekkende meter. “Het was eenvoudig om aan gewone buizen voor stadsfietsen te komen. Die kochten we per 500 stuks. Net als de raccords, patten en de bracketpotten. En er was ook veel aanbod van buizen voor racefietsen; Reynolds, Columbus, Vitus, Tange en Ishiwata. Die kochten we samen met andere framemakers zo goed mogelijk in.”

Het artikel gaat verder onder de foto.

In de compacte werkplaats vind je alle machines en gereedschappen die nodig zijn voor een degelijke framebouw.

Groothandels verdwenen, de wereld verandert

Langzaam veranderde de wereld. De traditionele groothandels verdwenen en de industrie verplaatste zich steeds meer naar buiten België. Vader Constant heeft gewerkt tot zijn 92e. Jan ging vervolgens gestaag door; hij begon zijn zaak in Mechelen, met het idee van een toonzaal en werkplaats. Maar hij was vooral te vinden in de werkplaats. Daar heeft hij zijn eigen domein, waar hij nog steeds stalen frames maakt.
“Ik heb nog een leuke voorraad aan lugs en verbindingsstukken. En gewone simpele stalen buizen heb ik ook nog. Maar de hoogwaardige stalen buizen van Columbus en Reynolds zijn een stuk minder betaalbaar en er is niet zo gemakkelijk meer aan te komen. Maar ik maak nog wel steeds zelf mijn stalen voorvorken. Met schroefdraad op de vorkbuis.”

Het artikel gaat verder onder de foto.

Jan verricht alle werkzaamheden aan het kader met eigen handen. Van het op maat maken van de buizen tot het solderen en het aflakken in één kleur.

Productie van 30 nieuwe frames per jaar

Een gelugd Weymans-frame van Reynolds of Columbus kost 620 euro voor de consument. “Dan is die op maat gemaakt en gelakt in één kleur.” Hoeveel hij er nu nog maakt? “Een dertigtal per jaar. Daar moet ik het niet meer van hebben.” Desondanks heeft Jan het druk; met framebouw en restauratiewerk. “Ik ben simpelweg een van de weinigen die nog frames maakt en herstelt. En ik ben totaal zelfstandig. Ik heb gewoon alle machines die nodig zijn om traditioneel kaders te maken hier in mijn werkplaats.”
Jan soldeert de frames, hij kan buizen op maat zagen, hij kan achtervorken maken, schroefdraad tappen en alles afwerken. De reparaties die hij uitvoert zijn meer dan divers. “Gescheurde patten, afgebroken remmannetjes, opgereden bovenbuizen, doorgeroeste vorkkronen; van alles kom ik tegen.”

Het artikel gaat verder onder de foto.

De voorraad lugs is groot; hier kunnen nog honderden frames mee worden gemaakt.

Gestuikt frame repareren? Geen probleem

Normaal gesproken gaat hij bij een frame wat opgereden oftewel gestuikt is als volgt te werk. De onderbuis zaagt hij doormidden, want “dat is toch rijp voor de vuilbak.” Dan verwarmt hij de lugs bij de balhoofdbuis en de bracketpot met een groene gasvlam om het koper te laten smelten.
Vervolgens haalt hij de buis er uit. Een nieuwe buis “ik heb de standaardmaten 25.4 en 28.6 zo voor het grijpen” wordt op maat gemaakt, er tussen gezet en opnieuw met koper gebraseerd.

Een frame opnieuw lakken kost 100 euro

“Een nieuwe onderbuis kost zo’n 75 euro, een bovenbuis 80 euro. Een frame opnieuw lakken kost 100 euro. Daarbij wordt het frame eerst gestraald, vervolgens komt een anti roest laag op, een primer, een laklaag en een laag blanke lak. En er komen natuurlijk nog decals op.” De lakkerij huist aan de andere kant van de straat. Ook dat doet hij allemaal zelf.

Het artikel gaat verder onder de foto.

Het ambacht spat er af bij een bezoek aan de werkplaats van Jan Weymans.

Geen computer, geen website

In de wereld van klassieke fietsframes en restauraties geniet Jan een groot aanzien. Aan promotie doet hij niet veel; er is bijvoorbeeld geen website. Sterker nog, er is geen computer te ontdekken tussen alle machines en frames. “Ik doe mijn bankzaken met de computer en ik heb natuurlijk email. Verder niks. Ik bezoek vaak de retrobeurzen en de liefhebbers weten mij te vinden. Er zijn eigenlijk geen winkeliers meer die bestellingen plaatsen. Reparaties aan stalen frames doe ik dan weer wel. Het is ook zonde hé: waarom een frame wegdoen als je het nog kunt redden?”
Op de vraag wat de toekomst is voor zijn bedrijf heeft hij geen duidelijk antwoord. “Ik doe mijn werk met heel veel plezier. Ik ben vorig jaar een paar maanden uit de running geweest. Gelukkig gaat het nu weer goed.” Iemand vinden om mee samen te werken al niet eenvoudig. En iemand vinden om zijn werk voort te zetten is helemaal lastig. “Maar het zou ook mooi zijn als de stiel bewaard zou blijven. Voorlopig doe ik lekker voort. Er is nog werk genoeg.”

Meer van deze verhalen lezen? Dit zijn onze aanraders: 

 

Reageer op dit artikel