artikel

Fietsen in België: cijfers, feiten en ontwikkelingen

Ondernemen 1805

Belgen zijn zo verstokt aan hun auto, dat de grote steden een mobiliteitsprobleem hebben. Vooral Vlaanderen doet er alles aan om de Belg op de fiets te krijgen middels fiscale regelingen, mobility as a service en investeringen in infrastructuur. Maar: ‘De kans dat je als fietser iets overkomt, is in Vlaanderen drie keer zo groot als in Nederland.’ Tweewieler.nl laat zien hoe onze zuiderburen fietsen.

Fietsen in België: cijfers, feiten en ontwikkelingen

Subsidies bij fietsen

In België zijn de laatste jaren financiële maatregelen getroffen om automobilisten te laten kiezen voor de fiets. Hiervoor zijn twee typen fiscale voordelen ingevoerd: a) het mobiliteitsbudget en b) de mobiliteitsvergoeding.

a) Mobiliteitsbudget: drie pijlers

Vanaf maart 2019 is het mobiliteitsbudget ingevoerd. Hiermee kunnen werknemers een bedrag vrij verdelen over verschillende vervoersmiddelen. Het doel daarbij is om vlotter en milieubewuster op het werk te komen. Het mobiliteitsbudget bestaat uit drie pijlers:

  1. Auto van de zaak inruilen voor een milieuvriendelijker model auto.
  2. Het resterende budget kan ingezet worden om een duurzaam transportmiddel te financieren, zoals een treinabonnement of een elektrische fiets.
  3. Het eventueel resterende geld wordt contant uitbetaald.

Bij de tweede pijler kan de werknemer het budget belastingvrij besteden aan de aanschaf van een fiets, inclusief het onderhoud en de verplichte uitrusting. Ook het gebruik van deelfietsen kan met dit budget gefinancierd worden.

 

b) Mobiliteitsvergoeding: zonder auto

Een alternatief voor het mobiliteitsbudget is de mobiliteitsvergoeding. Dat is een ‘cash-for-carregeling’. Werknemers met een auto van de zaak ruilen deze in voor geld. Het verschil met het mobiliteitsbudget is dat een werknemer hierbij nog altijd een auto kan houden.

Fietsvergoeding voor woon-werkverkeer
Werknemers die met een elektrische fiets naar het werk rijden, kunnen van hun werkgever een belastingvrije fietsvergoeding van 24 cent per kilometer krijgen. Dit geldt zowel voor de elektrische fiets als voor de speed pedelec. Een werkgever is niet verplicht om dit te doen.

Premie bij aanschaf fiets in plaats van auto
Een aantal Belgische gemeenten en steden stellen een premie beschikbaar als iemand een auto inruilt voor een elektrische (bak)fiets. Deze regelingen verschillen per stad.

Inwoners België en de fiets

  • 376.000 in 2018
  • Bijna 10% woont in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest
  • Aandeel verplaatsingen met de fiets: 15%
  • Bijna één-derde van de studenten en scholieren fietst naar school
  • Bij forensen in Vlaanderen is dit 17%

Stijgend aantal ongevallen met de fiets

Volgens cijfers van het Belgisch instituut voor de verkeersveiligheid (VIAS) waren er in 2005 1.299 letselongevallen met alleen fietsers. In 2017 waren dat er 1.617. Het gaat hierbij om fietsers die ten val komen of elkaar ten val brengen.
In de categorie letselongevallen met alleen fietsers en voetgangers ging het aantal van 256 in 2005 naar 450 ongevallen in 2017. In 2018 is dit aantal verder gestegen met 9%.

KIJKTIP: deze video vertelt je alles over fietsonveiligheid en infrastructuur in Vlaanderen.

Verkochte fietsen in België

  • In 2018 werden er 503.119 nieuwe fietsen verkocht
  • Dit is een stijging van 4% ten opzichte van 2017
  • Bijna 50% van alle verkochte fietsen is een e-bike
  • 65% van alle verkochte fietsen is een damesmodel
  • De gemiddelde prijs van een fiets bij de vakhandel bedraagt € 2.370,-

Diefstal van fietsen

In 2017 werd in België 33.186 keer een aangifte gedaan van fietsdiefstal. Maar mobiliteitsorganisatie Touring schat in dat slecht 35% van de diefstallen wordt aangegeven. Daarmee zou het aantal gestolen fietsen jaarlijks tussen de 100.000 en de 150.000 fietsen liggen.

Velopass: databank bij diefstal

Velopass is een nieuw nationaal registratiesysteem voor fietsen, gekoppeld aan een centrale databank die elektronisch te raadplegen is. In die databank wordt alle mogelijke informatie over de fiets en zijn eigenaar bewaard. Bijvoorbeeld:

  • het merk van de fiets,
  • het framenummer,
  • de datum van aankoop,
  • informatie van de eigenaar,
  • verzekeringsdocumenten,
  • onderhoudsgegevens,
  • het nummer van de batterij (bij elektrische fietsen).

Een fietseigenaar kan zelf later ook informatie toevoegen via een app, zoals foto’s of informatie over accessoires die werden aangeschaft. Om bij de data te komen, wordt de fiets voorzien van een QR-code. Het plan is om het platform later te koppelen aan een track & trace-systeem.

Elektrische fietsen: rechten en plichten

fiets met
elektrische hulpmotor *)
gemotoriseerde
fiets *)
speed
pedelec *)
Vermogen ≤ 250 W ≤ 1.000 W ≤ 1.000 W
Snelheidsbeperking ≤ 25 km/u ≤ 25 km/u ≤ 45 km/u
Aandrijfkracht Alleen met trapondersteuning Hoofddoel is ondersteuning Hoofddoel is ondersteuning
Minimale leeftijd Alle leeftijden 16 jaar 16 jaar
Helmplicht Nee Nee Ja
Rijbewijs Nee Nee Ja
Verzekering Nee Ja, als motor autonoom kan rijden Ja, als motor autonoom kan rijden
Certificaat van Overeenstemming **) Nee Ja Ja
Inschrijven bij de DIV
(dienst voor inschrijvingen van voertuigen)
Nee Nee Ja
Verkeersregels Fiets Fiets Bromfiets
*) In België onderscheidt de Federale Overheidsdienst Mobiliteit en Vervoer drie types elektrische fietsen: 1. de fiets met elektrische hulpmotor, 2. de gemotoriseerde fiets en 3. de speed pedelec.

 

**) Certificaat van overeenstemming (COC) is verplicht voor de gemotoriseerde fiets en de Speed Pedelec. Het COC waarborgt dat het voertuig in overeenstemming is met de Europese technische voorschriften. Tijdens het fietsen hoef je dit document niet bij je te hebben. 

Velo-Pro als kwaliteitslabel

In België was altijd een verplichte koppeling tussen opleiding en toegang tot het beroep van fietsenmaker. Maar door Europese regelgeving is deze koppeling verdwenen. Hierdoor kan het beroep van fietsenhandelaar en fietshersteller door iedereen uitgeoefend worden, ook personen die ‘geen bewijs hebben van beroepskennis’. Als antwoord hierop is Traxio-Velo gekomen met het Velo-Pro kwaliteitslabel.
Een tweewielerspecialist moet voor dit keurmerk voldoen aan 35 kwalitatieve criteria en 11 MVO-criteria. Traxio-Velo voert periodiek audits uit om te controleren of de specialist nog aan de voorwaarden voldoet. Het keurmerk moet de consument garanties bieden.

Antwerpen en Brussel scoren ondermaats qua duurzaamheid

In de top 20 van meest duurzame steden staan veertien Europese steden, met Londen als meest duurzame stad van de wereld. Antwerpen (43e) en Brussel (47e) scoren ondermaats in vergelijking met andere Europese steden. Het onderzoek van Arcadis rangschikt 100 wereldsteden volgens de drie pijlers van duurzaamheid: people, planet en profit. In totaal werden meer dan 30 indicatoren in deze drie categorieën onderzocht.

Mobility as a Service (MaaS)

Met name in Brussel en Antwerpen worden initiatieven genomen om Mobility as a Service (MaaS) verder te ontwikkelen. Naast de herkenbare deelfietsen van Velo is de Whim-app nu ook in Antwerpen beschikbaar. Hiermee kunnen mensen hun reis van begin- tot het eindpunt inplannen, inclusief openbaar vervoer-opties, taxi’s, deelauto’s en deelfietsen. En er zijn meer buitenlandse initiatiefnemers actief op de Belgische markt. Zij willen hun mobiliteitsoplossingen en -diensten inzetten om het autogebruik in de twee grote steden te verminderen.

Jump van Uber

Eén van die aanbieders is Jump. Zij bieden elektrische deelfietsen aan in 26 steden wereldwijd, waaronder Lissabon, Parijs, Berlijn en Madrid. In 2018 nam werd Jump overgenomen door Uber. Sinds dit jaar is Jump ook actief in Brussel met 500 elektrische fietsen. Het starttarief van een Jump-fiets bedraagt één euro om de fiets te ontgrendelen. Daarna betaalt een fietser 15 cent per minuut.

• De fietsen hebben geen vaste standplaatsen
• Fietsen zijn met de Uber-app te boeken
• De batterijen zijn verwisselbaar
• De batterijen worden opgeladen met groene elektriciteit

Whim: alle vervoersvormen in één app

Met de Whim-app kunnen inwoners en bezoekers van Antwerpen vanuit één app trips met allerlei vervoersvormen plannen en boeken. Gebruikers kunnen hun vertrek- en eindbestemming invoeren in de app. Vervolgens verschijnen verschillende mogelijke combinaties van vervoersmiddelen. Whim-gebruikers kunnen ook voorkeuren aangeven, zoals de makkelijkste, meest duurzame of de snelste manier van reizen.

Het doel van de MaaS-app is om mensen te verleiden om andere vervoersmiddelen te gebruiken dan hun eigen auto. Whim is van MaaS Global, een Finse onderneming die een jaar geleden in Helsinki begon en daarna hun concept in Birmingham uitrolde. Whim biedt inmiddels een groot aantal partners en daarmee vervoersvormen aan. Via de app zijn bussen en trams, deelfietsen, huurauto’s en taxi’s beschikbaar. Op korte termijn komen nieuwe daar aanbieders zoals treinen, parkeergarages en een leasemaatschappij bij.

Waar mogen in België speed pedelecs rijden?

Fietsers op een speed pedelec kunnen vrij kiezen om op wegen met een maximale snelheid van 50 km/u de fietspaden te gebruiken. Ligt de snelheid op de weg hoger, dan moet de speed pedelec naar het fietspad. Wegbeheerders kunnen de plaatselijke situatie wijzigen en zo zelf bepalen waar een speed pedelec wel of niet mag rijden. Dit wordt aangegeven met onderborden.

Investeren in infrastructuur

In 2018 werd in Vlaanderen voor 138,5 miljoen euro geïnvesteerd in de fiets, in 2014 was dit budget nog 89 miljoen euro. Maar uit een onderzoek uit 2017 blijkt dat wanneer jaarlijks 100 miljoen euro wordt geïnvesteerd, Vlaanderen vijftig jaar nodig heeft om alle gevaarlijke fietspaden langs gewestwegen weg te werken.
“De volgende Vlaamse Regering moet het fietsbudget verder optrekken en per jaar wel 300 miljoen euro investeren”, zegt de Vlaamse minister van Mobiliteit Weyts. “Zo creëren we een sneeuwbaleffect: steeds meer investeringen zorgen voor steeds betere infrastructuur zodat er steeds meer Vlamingen fietsen zodat er steeds meer investeringen gebeuren.”

Bronnen: Belgische Fietsersbond, ik-rij-elektrisch.be, i-bike.be, Uber, verkeersnet.nl, bevolkingscijfers.be, statbel, Velofollies, Arcadis, VIAS.


Dit artikel over de Duitsers en hun fiets vind je vast ook interessant:

 

 

Reageer op dit artikel